Leercentrum
Ontdek hulpmiddelen die u kunnen helpen Artritis Psoriatica te begrijpen en te beheren.
Handleiding voor Artritis Psoriatica
Artritis Psoriatica begrijpen
Wat is artritis psoriatica?
Artritis psoriatica is een type artritis dat verband houdt met psoriasis, een chronische huid- en nagelziekte. Psoriasis veroorzaakt een rode, schilferige uitslag en dikke, putvormige vingernagels. Artritis psoriatica wordt gekenmerkt door gewrichtszwelling (ontsteking), pijn en stijfheid en kan elk perifeer gewricht aantasten, zoals vingers, tenen, knieën en/of wervelkolom. Het tast ook de aanhechting van pezen of ligamenten aan botten aan (enthesitis).
Tussen de 20-40% van de mensen met de huidaandoening psoriasis ontwikkelt artritis psoriatica (1, 2). Symptomen die hun gewrichten aantasten ontwikkelen zich meestal 5 tot 10 jaar nadat psoriasis is gediagnosticeerd, maar kunnen op elk moment optreden (3). Op dit moment is het niet duidelijk waarom sommige mensen artritis psoriatica ontwikkelen en anderen niet.
De artritis bij artritis psoriatica komt in drie vormen voor: oligo-articulaire artritis die vier of minder perifere gewrichten aantast (bijv. gewrichten in de vingers, tenen, knieën); poly-articulaire artritis waarbij vijf of meer perifere gewrichten aan beide zijden van het lichaam betrokken zijn; en axiale artritis die de gewrichten van de wervelkolom aantast, inclusief het sacro-iliacale (SI) gewricht (waar de wervelkolom aansluit op het bekken).
Sommige mensen kunnen psoriasis ontwikkelen na of tegelijkertijd met de symptomen van artritis psoriatica (4). In zeldzame gevallen kunnen mensen artritis psoriatica hebben en nooit merkbare symptomen van psoriasis hebben.
Artritis psoriatica en psoriasis zijn chronische ontstekingsaandoeningen die worden veroorzaakt door een fout in het immuunsysteem. Ons immuunsysteem beschermt ons tegen infecties en ziekten.
Wat veroorzaakt artritis psoriatica?
Hoewel artritis psoriatica op elke leeftijd kan optreden, vertonen de meeste mensen hun eerste tekenen en symptomen op een leeftijd tussen de 30-60 jaar. Artritis psoriatica wordt meestal gediagnosticeerd binnen de eerste tien jaar na de psoriasis diagnose (3).
Artritis psoriatica treft beide geslachten in gelijke mate. De symptomen in termen van ernst en impact van de ziekte verschillen echter tussen de geslachten. Mannen hebben vaker last van de wervelkolom (axiale artritis) en radiografische schade in de wervelkolom en perifere gewrichten (bijv. vingers, knieën en tenen), terwijl vrouwen vaker een verminderde levenskwaliteit en ernstige functiebeperkingen ervaren (5).
Onderzoekers weten niet zeker waarom sommige mensen artritis psoriatica ontwikkelen. Men denkt dat bepaalde genen, geërfd van ouders en grootouders, ervoor kunnen zorgen dat iemand meer kans heeft om artritis psoriatica te ontwikkelen (6–8).
Bij mensen met een hogere genetische aanleg voor het ontwikkelen van artritis psoriatica kan de aandoening worden uitgelokt door omgevingsfactoren, zoals:
-
een infectie (9);
-
een ongeval of verwonding (10, 11);
-
overgewicht (12);
-
roken (13, 14).
Psoriasis en artritis psoriatica zijn niet besmettelijk. U kunt psoriasis of artritis psoriatica niet krijgen van
andere mensen.
Wat zijn de symptomen van artritis psoriatica?
Symptomen van artritis psoriatica ontwikkelen zich meestal langzaam, dat wil zeggen dat veel mensen zich er niet van bewust zijn dat ze artritis psoriatica ontwikkelen (Afbeelding 1). Hoewel de symptomen zich in zeldzamere gevallen plotseling kunnen ontwikkelen.
Enkele van de belangrijkste symptomen zijn (15):
-
pijn in een of meer gewrichten;
-
zwelling van een of meer gewrichten;
-
stijfheid in een of meer gewrichten die 30 minuten of langer aanhoudt.
Deze symptomen worden veroorzaakt door ontsteking en kunnen elk gewricht in het lichaam aantasten. Zie Afbeelding 2 voor de meest voorkomende aangetaste gewrichten.
Artritis psoriatica kan pijn en zwelling veroorzaken in de entheses (aanhechtingsplaatsen), dat zijn de plaatsen in het lichaam waar pezen en ligamenten met de botten verbonden zijn (15). Als de aanhechtingsplaatsen ontstoken raken, wordt dit enthesitis genoemd.
Aanhechtingspijn kan zich over een groter gebied verspreiden dan gewrichtspijn. De pijn treedt vaak op aan de achterkant van de hiel of aan de onderkant van de voet, wat het staan of lopen kan bemoeilijken. Aangetaste gebieden voelen pijnlijk aan, zelfs als er maar een klein beetje druk op wordt uitgeoefend.
De knieën, heupen, ellebogen en borst kunnen ook aangetast worden door enthesitis. Veel mensen met artritis psoriatica hebben zwelling van gehele vingers of tenen, een aandoening die bekend staat als dactylitis (15) (Afbeelding 1). Meestal gaat het om één of twee vingers of tenen tegelijk.
Artritis psoriatica kan ook kleine ronde deukjes in vinger- en/of teennagels veroorzaken, een aandoening die pitting wordt genoemd. De nagels kunnen van kleur veranderen, dikker worden of zelfs loskomen van uw vinger (onycholyse). (15).
Mensen met artritis psoriatica kunnen zich erg vermoeid voelen en sommigen kunnen lichte koorts hebben. Vermoeidheid wordt niet beter door rust.
Symptomen van artritis psoriatica kunnen komen en gaan. Een periode van verhoogde ontsteking en verergering van andere symptomen wordt een opvlamming genoemd. Een opvlamming kan dagen of maanden duren.
Hoe wordt artritis psoriatica gediagnosticeerd?
Een tijdige en nauwkeurige diagnose is een belangrijke stap om zorg te optimaliseren en de gezondheidsresultaten op lange termijn te verbeteren (16).
Als u in het verleden gediagnosticeerd bent met psoriasis en de symptomen van artritis (bijv. pijnlijke of gezwollen gewrichten) recentelijk zijn begonnen, heeft u mogelijk artritis psoriatica ontwikkeld. De symptomen van artritis psoriatica kunnen echter lijken op andere gezondheidsproblemen. Ga naar uw huisarts voor een diagnose.
Welke arts u het eerst ziet, kan afhangen van of u al eerder de diagnose psoriasis heeft gekregen. Als u symptomen van artritis ontwikkelt, moet uw huisarts of huidarts u doorverwijzen naar een reumatoloog - een arts die gespecialiseerd is in gewrichtsaandoeningen - voor een beoordeling. Vertel het uw arts als psoriasis en/of artritis psoriatica in uw familie voorkomt.
MOMENTEEL IS ER GEEN ENKELE TEST DIE ARTRITIS PSORIATICA KAN BEVESTIGEN (15).
De diagnose artritis psoriatica wordt gesteld op basis van uw medische voorgeschiedenis, symptomen en een lichamelijk onderzoek door uw arts.
Uw arts kan opdracht geven voor röntgenfoto’s
of andere soorten beeldvorming, zoals echografie
en magnetische resonantiebeeldvorming (MRI), om te kijken of er veranderingen zijn in uw botten en gewrichten. Beeldvormingsonderzoek helpt uw arts om het type en patroon van de gewrichtsbetrokkenheid te bepalen, wat ook kan helpen om onderscheid te maken tussen verschillende soorten artritis.
Bloedtesten, zoals erytrocytenbezinkingssnelheid
(bezinking) en C-reactief proteïne (CRP), kunnen helpen om ontsteking vast te stellen. Uw arts kan ook
bloedtesten aanvragen voor reumafactor en anti-CCPantilichaam om reumatoïde artritis uit te sluiten en HLAB-types om uw genetische aanleg voor spondylartritis te onderzoeken.
